راست بگذرد و بىتعب ، مثلًا نه بخيل بوده باشد و نه مسرف و نه شهوت را حرام به كار برده باشد و نه از حلال به قدر ضرورت امتناع نموده و نه غضب را بى جا كرده باشد و نه در جايى كه بايد دريغ داشته ، وَ عَلى هذَا الْقِياس . و در حديث آمده كه « حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله با على بن ابى طالب عليه السلام گفت : اى على ، در قيامت من و تو و جبرئيل مىنشينيم بر صراط ، پس نمىگذرد بر صراط مگر كسى كه با او براتى باشد به ولايت تو » « 1 » . و در حديث ديگر آمده كه آن حضرت صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم با أميرالمؤمنين عليه السلام گفت : « به درستى كه تو و اوصيايى كه بعد از تواند اعرافيد ، كه شناخته نمىشود خداى تعالى مگر به راه معرفت شما ، و اعرافيد كه داخل بهشت نمىشود مگر كسى كه شما را بشناسد و شما او را بشناسيد ، و داخل دوزخ نمىشود مگر كسى كه شما را نشناسد و شما او را نشناسيد » « 2 » . و از اهل بيت عليهم السلام منقول است كه مائيم مراد به « رجال » در آيهء : « وَ عَلَى الْأَعْرافِ رِجالٌ يَعْرِفُونَ كُلًّا بِسِيماهُمْ » « 3 » . و اعراف صراطى است ميان بهشت و دوزخ ، پس هركه را شفاعت كرديم از مؤمنانِ گناهكار نجات مىيابد و هركه را شفاعت نكرديم مىافتد در دوزخ . بزرگى گفته : هركه در دنيا درگذرد از بندگانِ خدا ، خدا از او در گذرد در

--> ( 1 ) - معانى الأخبار ، ص 36 . ( 2 ) - بصائرالدّرجات : « باب في الأئمّة أنّهم الّذين ذكرهم اللَّه يعرفون أهل الجنّة والنّار » ، ح 7 . و در تفسير عيّاشى : 2 / 18 / 44 . ( 3 ) - الأعراف : 46 . : « و بر اعراف مردانى هستند كه همه را به نشان چهره هاشان مىشناسند » .